سواد آب؛ یعنی دیدن چیزهایی که پشت هر قطره قایم شده!
بچهها!
همه ما میدانیم آب چیست: باران میبارد، رودخانهها جاریاند، چاهها آب دارند، و ما از آب برای خوردن، شستن و رشد دادن گیاهان استفاده میکنیم.
این میشود دانش آب؛ یعنی شناخت علمی آب.
اما سواد آب چیز دیگری است:
سواد آب یعنی اینکه بفهمیم آب فقط یک مایع نیست؛ یک قصهی بزرگ پشتش هست!
قصهای دربارهی آدمها، طبیعت، عدالت، آینده، و حتی قدرت.
سواد آب یعنی اینکه بتوانیم بفهمیم:
۱. آب از کجا میآید و به کجا میرود به این میگن دانش درباره آب
(این یعنی فهم معمولی آب)
۲. چه کسانی دربارهی آب تصمیم میگیرند؟
چرا یک جا سد میسازند؟
چرا یک رودخانه خشک میشود؟
چه کسی سود میبرد و چه کسی ضرر؟
(این یعنی فهم هیدرو–اجتماعی)
۳. چطور بعضی حرفها درباره پروژههای آبی واقعی نیست؟
مثلاً وقتی میگویند «سد یعنی آبادانی»، آیا همیشه درست است؟
سواد آب کمک میکند این حرفها را بررسی کنیم.
۴. چطور انتخابهای امروز ما روی آینده بچهها اثر میگذارد؟
اگر امروز آب را هدر بدهیم یا رودخانهها را زخمی کنیم، فردا بچههای کوچکتر چه میشوند؟
این میشود عدالت بیننسلی.
۵. چطور میتوانیم درباره آب مشارکت کنیم؟
سوال بپرسیم، نظر بدهیم، مطالبه کنیم،
و کمک کنیم تصمیمها عادلانهتر شود.
چرا سواد آب مهم است؟
چون فقط دانستن علمی آب کافی نیست.
کشور ما وقتی دچار بحران آب شد که فقط به «اطلاعات علمی» نگاه کردند و توجه نکردند که آب، بخشی از زندگی اجتماعی و سیاسی هم هست.
اگر مردم سواد آب داشته باشند، میفهمند:
چرا سد ساخته میشود
چرا آب جابهجا میشود
چرا بعضی جاها خشک شده
و چه کسانی تصمیمها را میگیرند
سواد آب یعنی چه؟
یعنی چشمهای تازه داشتن؛
چشمهایی که میتوانند پشت هر قطره آب یک داستان ببینند.
داستانِ قدرت، عدالت، طبیعت و آینده.